Bệnh võng mạc cao huyết áp là những biến đổi bệnh lý ở võng mạc do cao huyết áp.

17/10/2016
  

Bệnh võng mạc cao huyết áp là những biến đổi bệnh lý ở võng mạc do cao huyết áp.


Võng mạc tăng huyết áp

1. Giai đoạn đầu là xơ cứng động mạch.

Khi có sự già cỗi của lớp collagen thành động  mạch thì thành động mạch sẽ dày và cứng làm hẹp lòng mạch lại, ánh động mạch biển đổi trong như sợi dây bạc, sau cùng là có một bao trắng che lấp cột máu.

- Dấu hiệu bắt chéo động- tĩnh mạch: ở chỗ bắt chéo động mạch và tĩnh mạch được bọc bởi một bao xơ chun chung. Những bắt chéo bình thường không có sự thay đổi khẩu kính cũng như màu sắc mạch máu. Khi có quá trình xơ cứng thành mạch thì động mạch sẽ đè bẹp tĩnh mạch và cản trở tuần hoàn. Dấu hiệu này có giá trị quan sát ở những bắt chéo ở xa đĩa thị.

Theo phân loại của Scheie và Kirendall xơ cứng động mạch chia làm 3 giai đoạn

+ Giai đoạn 1: dấu hiệu động mạch đè bẹp tĩnh mạch

+ Giai đoạn 2: bắt chéo bệnh lý kèm theo co hẹp tiểu động mạch

+ Giai đoạn 3: ngoài dấu hiệu giai đoạn 2 có tác tĩnh mạch võng mạc và lồng bao mạch máu.

- Xét nghiệm chụp mạch huỳnh quang cho thấy ở chỗ bắt chéo có:

+ Giảm tốc độ tuần hoàn

+ Mất dòng chảy của lớp chất màu ở sau chỗ bắt chéo

+ Tổn thương thành tĩnh mạch, huỳnh quang khuếch tán qua thành tĩnh mạch ở thì muộn.

Những dấu hiệu xơ cứng động mạch này có thể gặp ở cả những người không có huyết áp cao, nhưng thường là giai đoạn đầu của bệnh cao huyết áp.

2. Bệnh võng mạc cao huyết áp trước khi vỡ hàng rào máu võng mạc.

- Co hẹp động mạch. Đó là đáp ứng sinh lý đối với áp lực động mạch. Co mạch có thể ở một khu vực hoặc toàn bộ võng mạc, làm cho động mạch cứng, thẳng, chia nhánh vuông góc tạo ra hình ảnh thưa thớt của hệ mạch võng mạc.

- Tiếp theo sau hiện tượng co thắt động mạch là phản xạ dãn động mạch do sự mất bù. Đó là sự bắt đầu của vỡ hàng rào máu võng mạc trong.

3. Bệnh võng mạc cao huyết áp sau khi vỡ hàng rào máu võng mạc trong

- Xuất huyết võng mạc: là những xuất huyết nông có hình ngọn nến nằm dọc theo các sợi thần kinh quanh những mạch máu lớn ở gần đĩa thị, có thể có những xuất hueets ở sau hơn hình chấm hoặc hình tròn ở khắp võng mạc.

Biểu hiện trên hình ảnh chụp mạch huỳnh quang là giảm huỳnh quang so hiệu quả che lấp của xuất huyết.

- Xuất tiết bông hay còn gọi là xuất tiết mềm: là những đám trắng bờ không rõ, nằm nông che lấp các mạch máu. Bản chất là những chất hoại tử sợi trục thần kinh kết tụ với những ty lạp thể của tế bào. Trên hình ảnh chụp mạch huỳnh quang những xuất tiết mềm này không có dấu vết, chỉ thấy giảm huỳnh quang ở những vùng võng mạc không ngấm thuốc.

- Xuất tiết cứng: là những đám màu vàng, nằm sâu, ranh giới rõ, thường ở cực sau. Chúng sắp xếp theeo hình nan hoa lan tỏa ra quanh hoàng điểm gọi là sao hoàng điểm. Đôi khi chúng tập trung lại  tạo thành một đám thâm nhiễm lớn.

Trên hình ảnh chụp mạch huỳnh quang các xuất tiết cứng cũng không có dấu vết gì.

Khi có mặt của xuất tiết cứng là có tổn thương của thành mạch máu võng mạc, các lipoprotein thoát ra khỏi thành mạch tích tụ với fibrin và đại thực bào ở ranh giới giữa vùng phù nề võng mạc và cùng võng mạc lành.

- Phù đĩa thị giác: bờ đĩa thị mờ, ranh giới không rõ, hơi nhô lên màu trắng. Các tĩnh mạch giãn, cương tụ, kèm theo giãn mao mạch. Đôi khi có một số xuất huyết trước đĩa thị. Thị lực giảm muộn

Chụp mạch huỳnh quan thấy giãn mao mạch đĩa thị ở thì sớm làm tăng huỳnh quạng mạnh ở thì muộn.

*Tiến triển

- Những dấu hiệu cửa xơ cứng động mạch không có khả năng phục hồi và không có đáp ứng với điều trị cao huyết áp.

Những ảnh hưởng của huyết động cao huyết áp ở người có động mạch mềm thì có thể hồi phục ở thì đầu nhờ điều trị cao huyết áp.

- Co hẹp động mạch có thể phục hồi hoặc không.

- Xuất huyết tiêu sau 3-4 tuần. Xuất tiết mềm tiêu sau 4-6 tuần. Xuất tiết cứng tiêu sau vài tháng.

- Phù đĩa thị thoái triển sau nhiều tuần. Nếu không được điều trị sẽ teo đĩa thị giác.

* Biến chứng

- Huyết khối tĩnh mạch và động mạch gây bệnh cảnh tắc mạch.

- Thiếu máu đầu thị thần kinh.

Do huyết khối của các tiểu động mạch phân bố cho thị thần kinh. Bệnh giống như viêm đĩa thị giác, phù đĩa thị giác rất rõ, bệnh sẽ thoải triển sau vài tuần đưa đến teo thị thần kinh. Bệnh có thể xảy ra khi làm hạ huyết áp quá nhanh trong trường hợp cao huyết áp cấp.

- Bong võng mạc xuất tiết trong trường hợp cao huyết áp cấp làm tắc các mao mạch hắc mạc cấp tính. Cao huyết ấp có thể gây tắc cấp tính những tiểu động mạch trước mao mạch của hắc mạc dẫn đến hoại tử dạng tơ huyết của biểu mô sắc tố nằm sát trên nó. Khi bệnh thoái triển, võng mạc áp lại. Những ổ hoại tử này để lại dấu vết là những đám sắc tố nhỏ tạp trung ở vùng hậu cực gọi là những vết Elsching.

- Những dị thường mạch máu: Phình mạch lớn và nhỏ trên võng mạc.

Hình ảnh