Bệnh tăng nhãn áp (Glocom – Thiên đầu thống): Dấu hiệu, chẩn đoán và điều trị

21/10/2026

Kiến thức nhãn khoa

Tăng nhãn áp (glocom, hay thiên đầu thống) là bệnh lý thường gặp và là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa vĩnh viễn, tại Việt Nam cũng như trên thế giới. Bệnh có thể tiến triển âm thầm, nhưng nếu được phát hiện sớm và theo dõi đúng cách, hoàn toàn có thể ngăn ngừa mù lòa.

Mục lục

Bệnh tăng nhãn áp (glocom) là gì?
Các thể glocom thường gặp
Dấu hiệu nhận biết glocom
Chẩn đoán glocom như thế nào?
Các phương pháp điều trị glocom
Theo dõi sau điều trị: yếu tố quyết định kết quả
Câu hỏi thường gặp
Đặt lịch khám tại HITEC

1. Bệnh tăng nhãn áp (glocom) là gì?

Glocom là tên gọi chung của một nhóm bệnh lý gây tổn thương đầu dây thần kinh thị giác, diễn tiến mạn tính. Bệnh thường liên quan đến nhãn áp (áp lực trong mắt) tăng cao. Dấu hiệu đặc trưng gồm tổn hại thị trường và lõm teo đĩa thị.

Điều đáng lo ngại nhất là tổn thương do glocom gây ra không thể phục hồi, dù dùng thuốc hay phẫu thuật. Vì vậy phát hiện sớm có ý nghĩa quyết định để giữ lại thị lực.

2. Các thể glocom thường gặp

Tại Việt Nam, glocom thường được chia thành hai nhóm chính:

Glocom nguyên phát (nhóm được quan tâm nhiều nhất):

Glocom góc đóng nguyên phát: thể thường gặp ở người Việt Nam.
Glocom góc mở nguyên phát.

Glocom thứ phát: xuất hiện sau các rối loạn tại mắt hoặc toàn thân, ví dụ glocom do chấn thương mắt, viêm màng bồ đào, bệnh lý thể thủy tinh…

3. Dấu hiệu nhận biết glocom

Triệu chứng khác nhau tùy từng thể bệnh.

Glocom góc đóng cơn cấp

Triệu chứng xuất hiện đột ngột và dữ dội:

Đau nhức mắt dữ dội, đau lan lên đỉnh đầu.
Nhãn cầu căng cứng như hòn bi.
Mắt đỏ, mi sưng nề, chảy nước mắt, sợ ánh sáng.
Thị lực giảm nhanh, thậm chí mất hẳn; nhìn mờ như qua màn sương, nhìn nguồn sáng thấy quầng xanh đỏ.
Có thể kèm đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, vã mồ hôi.

👉 Nếu bạn hoặc người thân có các dấu hiệu trên, hãy đặt lịch khám mắt ngay: gọi Hotline bệnh viện 0984 122 153 hoặc ĐĂNG KÝ TẠI ĐÂY

Lưu ý: Các triệu chứng toàn thân dễ khiến người bệnh nhầm với cảm sốt hoặc rối loạn tiêu hóa, tự điều trị tại nhà và đến viện khi thị lực đã mất hoàn toàn. Nếu đau nhức mắt dữ dội kèm nhìn mờ, hãy đến cơ sở nhãn khoa ngay.

Glocom góc đóng bán cấp

Triệu chứng tương tự thể cấp nhưng nhẹ hơn. Người bệnh thỉnh thoảng bị nhức mắt, nhức đầu thoáng qua kèm nhìn mờ, qua cơn thị lực trở lại bình thường. Tuy nhiên, các cơn ngày càng dày và nặng hơn, thị lực giảm dần theo thời gian.

Glocom góc đóng mạn tính

Thể này ít gặp và thường không có triệu chứng. Đa số người bệnh chỉ đi khám khi thị lực đã giảm nặng hoặc mất hoàn toàn.

Glocom góc mở

Bệnh tiến triển âm thầm qua nhiều giai đoạn nên người bệnh khó nhận ra thị lực giảm sút, và thường đến khám khi bệnh đã nặng. Đa số không đau mắt hay nhức đầu. Một số người chỉ thấy mắt nặng, căng tức thoáng qua, nhìn mờ như qua màn sương hoặc thấy quầng xanh đỏ quanh nguồn sáng. Các biểu hiện này xuất hiện thành từng cơn ngắn rồi tự hết, khiến người bệnh chủ quan, bỏ qua việc đi khám.

4. Chẩn đoán glocom như thế nào?

Ngoài việc khai thác triệu chứng, bác sĩ sẽ thực hiện các bước thăm khám chuyên sâu:

Đánh giá thị lực.
Soi góc tiền phòng, ước lượng độ sâu góc tiền phòng bằng nghiệm pháp Van Herick.
Đo nhãn áp.
Đo thị trường.
Soi đáy mắt hoặc chụp OCT bán phần sau: đánh giá gai thị và lớp sợi thần kinh võng mạc.

Kết hợp các kết quả này giúp bác sĩ xác định chính xác thể bệnh và giai đoạn, từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp.

5. Các phương pháp điều trị glocom

Điều trị glocom phụ thuộc vào việc xác định đúng thể bệnh, vì mỗi thể có hướng xử trí khác nhau.

5.1. Điều trị glocom góc đóng

Glocom góc đóng cơn cấp là một cấp cứu nhãn khoa. Bác sĩ cần can thiệp khẩn trương để hạ nhãn áp, giảm đau và an thần cho người bệnh, bằng thuốc tra mắt và thuốc toàn thân theo chỉ định. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thuốc.

Điều trị nội khoa chủ yếu giải quyết tình trạng cấp cứu để bảo tồn thị lực. Với glocom góc đóng, người bệnh thường cần phẫu thuật, và phương pháp được chọn tùy mức độ, giai đoạn bệnh. Hiện có 3 phương pháp phổ biến:

Cắt bè củng giác mạc: phương pháp ra đời sớm. Bác sĩ cắt bỏ một phần bè củng giác mạc và mống mắt để tạo đường thoát cho thủy dịch, giúp ổn định áp lực trong mắt.
Cấy ghép ống thoát thủy dịch: dùng một ống silicon nhỏ (dài khoảng 1,3 cm) đặt vào mắt để dẫn lưu thủy dịch. Sau mổ người bệnh phải băng mắt, có thể khó chịu và cần theo dõi trong vài tuần.
Laser: không dùng dao kéo. Bác sĩ dùng tia laser tác động vào vùng bè giác mạc (nơi thoát thủy dịch) để tạo các lỗ nhỏ giúp thủy dịch lưu thông. Thủ thuật nhanh (khoảng 15 – 20 phút), hiệu quả cao, ít biến chứng và hiện được áp dụng rộng rãi. Sau laser, người bệnh cần được theo dõi trong khoảng 2 – 5 năm để phòng bệnh tái phát.

Mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng; bác sĩ sẽ thăm khám và tư vấn phương án phù hợp nhất cho từng người.

5.2. Điều trị glocom góc mở

Mục tiêu là hạ nhãn áp xuống dưới ngưỡng gây tổn hại thần kinh thị giác, bằng phương pháp an toàn và ít ảnh hưởng nhất đến sinh hoạt. Thường bắt đầu bằng thuốc tra mắt, gồm các nhóm như: chẹn beta-adrenergic, cường adrenergic, cường cholinergic, prostaglandin.

Bác sĩ sẽ chọn loại thuốc phù hợp. Người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt liệu trình, thường là suốt đời, kèm khám định kỳ. Nếu thuốc không kiểm soát được nhãn áp, người bệnh sẽ cần đến các phương pháp phẫu thuật.

6. Theo dõi sau điều trị: yếu tố quyết định kết quả

Mục đích điều trị glocom là ngăn bệnh tiến triển và bảo vệ thần kinh thị giác còn lại. Lịch theo dõi tham khảo:

Sau phẫu thuật: kiểm tra mắt, đo nhãn áp 3 tháng/lần trong năm đầu, sau đó 6 – 12 tháng/lần.
Glocom góc mở dùng thuốc tra mắt: đo nhãn áp 2 tháng/lần; kiểm tra thị trường và soi đáy mắt 3 – 6 tháng/lần.

Nhiều người cho rằng bệnh đã khỏi sau khi điều trị nên bỏ tái khám, trong khi bệnh vẫn âm thầm tiến triển và có thể dẫn đến mất hoàn toàn thị lực. Glocom cần được theo dõi và kiểm soát lâu dài. Mù lòa do glocom hoàn toàn có thể phòng tránh được nhờ phát hiện sớm, điều trị thích hợp và tái khám đều đặn.

7. Câu hỏi thường gặp

Glocom có chữa khỏi hoàn toàn được không?
Glocom là bệnh mạn tính. Điều trị giúp kiểm soát nhãn áp và ngăn bệnh tiến triển, nhưng không phục hồi được phần thị lực đã mất. Vì vậy người bệnh cần theo dõi lâu dài.

Không đau mắt thì có bị glocom không?
Có thể. Glocom góc mở thường không đau, bệnh diễn tiến âm thầm và chỉ phát hiện khi đã nặng. Khám mắt định kỳ là cách tốt nhất để phát hiện sớm.

Ai nên khám sàng lọc glocom?
Người trên 40 tuổi, người có tiền sử gia đình mắc glocom, người cận thị hoặc viễn thị nặng, người từng chấn thương mắt hoặc dùng thuốc corticoid kéo dài, người mắc tiểu đường, tăng huyết áp. Nên đi khám mắt định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Mổ glocom bằng laser có đau không?
Thủ thuật diễn ra nhanh (khoảng 15 – 20 phút), không dùng dao kéo, ít biến chứng. Bác sĩ sẽ tư vấn cụ thể về cảm giác và chăm sóc sau thủ thuật cho từng trường hợp.