Cườm khô và cườm nước khác nhau như thế nào?

Cườm khô và cườm nước đều là bệnh lý về mắt có thể gây suy giảm thị lực và thường gặp hơn ở người lớn tuổi. Tuy nhiên, đây là hai bệnh khác nhau về vị trí tổn thương, nguyên nhân, biểu hiện và phương pháp điều trị. Bài viết giúp bạn phân biệt hai bệnh lý này.

1. Cườm khô và cườm nước là gì?

Cườm khô là cách gọi phổ biến của đục thủy tinh thể, tình trạng thủy tinh thể tự nhiên của mắt trở nên đục và mất dần độ trong suốt. Thủy tinh thể nằm phía sau đồng tử, có vai trò hội tụ ánh sáng lên võng mạc để tạo hình ảnh rõ nét. Khi thủy tinh thể đục, ánh sáng khó đi qua và hội tụ bình thường, khiến người bệnh nhìn mờ, nhòe hoặc như nhìn qua một lớp sương. Bệnh thường tiến triển từ từ: giai đoạn đầu chưa thấy nhiều thay đổi, khi mức độ đục tăng thì thị lực giảm dần và ảnh hưởng đến việc đọc sách, lái xe, sinh hoạt hằng ngày.

Cườm nước là cách gọi phổ biến của glocom (glaucoma), một nhóm bệnh gây tổn thương thần kinh thị giác, bộ phận truyền tín hiệu hình ảnh từ mắt lên não. Trong mắt, thủy dịch liên tục được tạo ra và thoát đi để giữ áp lực ổn định, gọi là nhãn áp. Khi quá trình thoát thủy dịch bị cản trở, nhãn áp có thể tăng và làm tăng nguy cơ tổn thương thần kinh thị giác. Nhãn áp cao là yếu tố nguy cơ quan trọng, nhưng không phải ai có nhãn áp cao cũng mắc bệnh, và glocom vẫn có thể xuất hiện ở người có nhãn áp trong giới hạn bình thường.

2. Triệu chứng của cườm khô và cườm nước 
Triệu chứng giúp người bệnh nhận ra sự khác biệt, nhưng không nên chỉ dựa vào biểu hiện để tự chẩn đoán vì nhiều bệnh mắt có thể gây triệu chứng tương tự.

Cườm khô thường tiến triển chậm và chủ yếu thay đổi chất lượng thị giác. Người bệnh có thể nhìn mờ, nhòe hoặc thấy như có màn sương trước mắt, màu sắc nhạt và kém tươi hơn, khó nhìn khi thiếu sáng hoặc ban đêm, dễ chói, thấy quầng sáng quanh đèn, đôi khi nhìn một mắt thành hai hình.

Cườm nước có biểu hiện khác nhau tùy thể bệnh. Với glocom góc mở, bệnh thường diễn biến âm thầm, giai đoạn đầu không đau, không đỏ mắt, thị lực chưa thay đổi rõ. Khi bệnh tiến triển, xuất hiện các vùng khuyết thị trường và thị trường ngoại vi dần thu hẹp. Vì diễn biến chậm, người bệnh đôi khi chỉ nhận ra khi tổn thương đã nặng.

Ngược lại, glocom góc đóng cấp có biểu hiện rõ và đột ngột: đau mắt dữ dội, mắt đỏ, nhìn mờ đột ngột, thấy quầng màu quanh nguồn sáng, đau đầu, buồn nôn hoặc nôn.

⚠️ Glocom góc đóng cấp là cấp cứu nhãn khoa. Nếu có các dấu hiệu trên, hãy đến cơ sở nhãn khoa ngay để hạn chế tổn thương thị giác.

3. Nguyên nhân gây cườm khô và cườm nước
Hai bệnh hình thành theo những cơ chế khác nhau, vì vậy cách điều trị cũng không giống nhau.

Vì sao bị cườm khô?

Nguyên nhân phổ biến nhất là sự thay đổi tự nhiên của thủy tinh thể theo tuổi. Khi còn trẻ, thủy tinh thể trong suốt; theo thời gian, protein và cấu trúc bên trong có thể thay đổi, kết tụ và tạo vùng đục. Ngoài tuổi tác, nguy cơ còn tăng ở người đái tháo đường, hút thuốc lá, tiếp xúc nhiều với tia cực tím, từng chấn thương hoặc phẫu thuật mắt, dùng corticosteroid kéo dài, hoặc có người thân bị đục thủy tinh thể.

Vì sao bị cườm nước?

Glocom là một nhóm bệnh nên không phải mọi trường hợp đều cùng nguyên nhân. Ở nhiều người, khả năng thoát thủy dịch bị ảnh hưởng, khiến nhãn áp tăng và theo thời gian gây tổn thương thần kinh thị giác. Hai dạng thường gặp là glocom góc mở (góc thoát thủy dịch vẫn mở nhưng dẫn lưu giảm dần, bệnh tiến triển chậm, ít triệu chứng đầu) và glocom góc đóng (mống mắt cản đường thoát thủy dịch, nếu góc đóng hoàn toàn và nhãn áp tăng nhanh có thể gây cơn cấp). Glocom cũng có thể xuất hiện thứ phát sau một số bệnh lý, chấn thương hoặc can thiệp tại mắt. Nguy cơ cao hơn ở người nhãn áp cao, tuổi cao, có người thân mắc glocom, từng chấn thương hoặc bệnh mắt, dùng corticosteroid kéo dài.

4. Điều trị cườm khô và cườm nước
Vì vị trí tổn thương và cơ chế khác nhau, hướng điều trị hai bệnh cũng khác nhau.

Điều trị cườm khô. Khi đục thủy tinh thể còn nhẹ và chưa ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, người bệnh có thể được điều chỉnh kính và theo dõi định kỳ. Khi thị lực giảm đáng kể, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật thay thủy tinh thể: lấy thủy tinh thể đục ra và thay bằng thủy tinh thể nhân tạo phù hợp. Một trong những phương pháp phổ biến là Phaco, và việc chọn phương pháp, thời điểm mổ do bác sĩ quyết định theo từng người.

Điều trị cườm nước. Phần chức năng thị giác đã mất do tổn thương thần kinh thị giác không thể phục hồi, vì vậy mục tiêu điều trị là làm chậm tiến triển của bệnh và bảo tồn phần thị lực còn lại. Tùy thể bệnh, mức độ tổn thương và nhãn áp, bác sĩ có thể chỉ định thuốc hạ nhãn áp, laser hoặc phẫu thuật. Người bệnh cần được theo dõi lâu dài để đánh giá diễn biến và điều chỉnh phương án khi cần. Vì vậy, phát hiện sớm có ý nghĩa rất quan trọng.

5. Câu hỏi thường gặp
Cườm khô và cườm nước có phải cùng là một bệnh không?
Không. Cườm khô là đục thủy tinh thể, còn cườm nước là glocom gây tổn thương thần kinh thị giác. Hai bệnh khác nhau về cơ chế hình thành, diễn biến và cách điều trị.

Một người có thể vừa bị cườm khô vừa bị cườm nước không?
Có, nhất là ở người cao tuổi. Khi đó bác sĩ cần đánh giá đồng thời thủy tinh thể, thần kinh thị giác, nhãn áp và các yếu tố liên quan để chọn hướng điều trị phù hợp.

Cườm khô có thể điều trị bằng thuốc nhỏ mắt không?
Hiện nay thuốc nhỏ mắt không làm thủy tinh thể đã đục trở lại trong suốt. Khi đục thủy tinh thể ảnh hưởng đáng kể đến thị lực và sinh hoạt, phẫu thuật thay thủy tinh thể là phương pháp điều trị.

Cườm nước (glocom) có chữa khỏi hoàn toàn không?
Glocom cần được theo dõi và điều trị lâu dài. Tổn thương thần kinh thị giác đã xảy ra không thể phục hồi, mục tiêu điều trị là làm chậm tiến triển và bảo tồn phần thị lực còn lại.

6. Đặt lịch khám tại Bệnh viện Mắt HITEC
Cườm khô và cườm nước đều cần được phát hiện sớm để bảo vệ thị lực. Hãy đặt lịch để bác sĩ HITEC thăm khám, xác định đúng bệnh và tư vấn hướng điều trị phù hợp.

☎ Hotline đặt lịch: 0984 122 153

🌐 Website: benhvienmat.vn | Fanpage: Hệ thống Bệnh viện Mắt HITEC

HỆ THỐNG BỆNH VIỆN MẮT HITEC

🏢 CS1: 51-53-55 Trần Nhân Tông, P. Hai Bà Trưng, Hà Nội
🏢 CS2: 55 Hàm Long, P. Cửa Nam, Hà Nội
🏢 CS3: 480 Thụy Khuê, P. Tây Hồ, Hà Nội