Khô mắt: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị

Khô mắt là tình trạng ngày càng gặp nhiều ở người làm việc với máy tính, người đeo kính và người lớn tuổi. Bài viết giúp bạn hiểu vì sao mắt bị khô, nhận biết sớm các dấu hiệu và biết khi nào nên đi khám.

Khô mắt là gì và vì sao xảy ra?

Mỗi lần chớp mắt, một lớp nước mắt mỏng được trải đều trên bề mặt nhãn cầu. Lớp này giúp mắt luôn ẩm, cuốn trôi bụi bẩn và dị vật, hạn chế vi khuẩn và giữ cho giác mạc trong, nhẵn để nhìn rõ. Khô mắt xảy ra khi lượng nước mắt tiết ra không đủ, hoặc khi nước mắt có đủ nhưng chất lượng kém nên không phát huy được vai trò bảo vệ.

Trường hợp thứ nhất thường liên quan đến tuổi tác, bệnh lý ở mắt hoặc toàn thân, tác dụng phụ của một số loại thuốc, hay do gió và không khí hanh khô khiến nước mắt bay hơi quá nhanh. Trường hợp thứ hai liên quan đến cấu trúc ba lớp của màng nước mắt gồm lớp dầu, lớp nước và lớp nhầy. Lớp dầu hạn chế bay hơi, lớp nhầy giúp nước mắt bám đều trên giác mạc, nên chỉ cần một lớp rối loạn, chẳng hạn khi viêm bờ mi hoặc mắc bệnh trứng cá đỏ, mắt sẽ dễ bị khô.

Ai dễ bị khô mắt và có đáng lo không?

Người trên 65 tuổi thường có ít nhiều triệu chứng khô mắt do lượng nước mắt giảm dần theo thời gian. Phụ nữ cũng dễ gặp hơn do biến động nội tiết khi mang thai, dùng thuốc tránh thai hoặc bước vào thời kỳ mãn kinh. Ngoài ra, nguy cơ còn tăng ở người dùng thuốc kháng histamine, thuốc hạ huyết áp, thuốc kháng viêm hay giảm đau, người mắc viêm khớp dạng thấp, bệnh tuyến giáp, đái tháo đường, người có bất thường mi mắt, người từng phẫu thuật mắt như LASIK hay phaco, cũng như người đeo kính trong thời gian dài. Môi trường nhiều khói thuốc, gió, không khí khô hoặc thói quen nhìn màn hình quá lâu mà ít chớp mắt cũng là những tác nhân rất phổ biến.

Ở giai đoạn nhẹ, khô mắt thường không đe dọa thị lực nhưng gây nhiều khó chịu như mỏi, đỏ, rát, làm giảm hiệu quả học tập và làm việc. Nếu kéo dài mà không được chăm sóc đúng cách, bề mặt mắt có thể bị tổn thương và thị lực dần giảm sút, vì vậy bạn không nên chủ quan khi triệu chứng lặp lại hằng ngày.

Dấu hiệu thường gặp

Người bị khô mắt thường thấy mắt khô rát, cộm như có cát, đỏ và nóng, nhìn mờ thoáng qua rồi rõ lại sau khi chớp mắt, thỉnh thoảng có ghèn trắng ở khóe mắt. Điều khiến nhiều người bất ngờ là mắt khô vẫn có thể chảy nước mắt liên tục, vì đó là phản ứng bù của mắt khi bị kích thích. Khi tình trạng nặng lên, việc nhìn trong sinh hoạt thường ngày sẽ khó khăn hơn.

Phòng ngừa từ những thói quen nhỏ

Điều đơn giản nhất là chủ động chớp mắt khi đọc sách hoặc dùng máy tính, điện thoại, và áp dụng quy tắc 20-20-20: cứ sau 20 phút, hãy nhìn ra xa khoảng 20 feet (6 mét) trong 20 giây. Bạn nên giữ không khí ở nhà và nơi làm việc đủ ẩm, tránh để quạt hoặc điều hòa thổi thẳng vào mắt, đeo kính râm khi ra ngoài để chắn nắng, gió và bụi, đồng thời uống đủ nước, ăn nhiều rau xanh, trái cây, cá và ngủ đủ giấc để mắt được nghỉ ngơi.

Khô mắt được chẩn đoán thế nào và khi nào cần đi khám?

Bác sĩ nhãn khoa thường bắt đầu bằng việc hỏi kỹ triệu chứng, bệnh nền, thuốc đang dùng và môi trường sinh hoạt, sau đó quan sát mi mắt, tần suất chớp mắt và khám bề mặt mắt dưới sinh hiển vi đèn khe. Các xét nghiệm đo lượng và chất lượng nước mắt sẽ giúp xác định có khô mắt hay không và ở mức độ nào, từ đó bác sĩ tư vấn hướng chăm sóc phù hợp cho từng người.

Bạn nên đến cơ sở chuyên khoa mắt khi thấy mắt khô rát kéo dài, nhìn mờ tăng dần, đỏ mắt hay tái phát, hoặc khi thuộc nhóm nguy cơ như người đeo kính áp tròng, từng phẫu thuật mắt, mắc bệnh toàn thân. Khám sớm giúp tìm đúng nguyên nhân và tránh để bệnh tiến triển âm thầm.

Đừng quên “nuôi” đôi mắt từ bên trong

Bên cạnh việc điều chỉnh thói quen và thăm khám khi cần, nhiều người chọn bổ sung dinh dưỡng cho mắt, nhất là dân văn phòng ngày nào cũng nhìn màn hình hoặc người bắt đầu có dấu hiệu lão hóa mắt. Nếu bạn đang tìm một sản phẩm đồng hành, bạn có thể tham khảo Eyes Bright (thực phẩm bảo vệ sức khỏe, hộp 30 viên) tại Hệ thống Bệnh viện Mắt Hitec. Sản phẩm bổ sung lutein (FloraGLO Lutein 5mg) cùng các vitamin A, B, C, E, kẽm, selen và chiết xuất thực vật như cúc La Mã, cà rốt, cam quýt, góp phần cung cấp dưỡng chất cho đôi mắt trong chế độ ăn hằng ngày.

👉 Xem thông tin và đặt mua tại: Eyes Bright - Bảo vệ đôi mắt khỏe đẹp

Người lớn dùng 3 viên mỗi ngày hoặc theo chỉ dẫn của chuyên gia chăm sóc sức khỏe. Thực phẩm bảo vệ sức khỏe, không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, bạn nên đến khám trực tiếp để bác sĩ chẩn đoán và tư vấn.